Το νερό στην Κεφαλονιά: πρόβλημα ποιότητας, υποδομών και χρηματοδότησης

Η Κεφαλονιά βρίσκεται σε ένα από τα πιο βροχερά τμήματα της χώρας, κι όμως κάθε καλοκαίρι χωριά της μένουν για μέρες χωρίς νερό. Το καλοκαίρι του 2026 δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Μετά την πυρκαγιά στην Πάστρα, οικισμοί της νότιας Κεφαλονιάς έμειναν πάνω από 48 ώρες χωρίς ρεύμα και νερό. Τον Σεπτέμβριο, κάτοικοι στα Φαρακλάτα κατήγγειλαν σχεδόν μία εβδομάδα χωρίς κανονική υδροδότηση. Την ίδια περίοδο, η Διαδημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης–Αποχέτευσης ανακοίνωνε διαδοχικές διακοπές, από τη Λακήθρα έως τον Ελειό.

Το ζήτημα συνήθως περιγράφεται ως «λειψυδρία». Ο όρος όμως εξηγεί μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η Κεφαλονιά δεν αντιμετωπίζει κυρίως έλλειψη νερού, αλλά έλλειψη κατάλληλου νερού, ευάλωτες υποδομές και ένα σύστημα χρηματοδότησης που δεν την έχει ακόμη συμπεριλάβει στις πιο πρόσφατες παρεμβάσεις. Πώς φτάσαμε εδώ και τι μένει να απαντηθεί;

Από πού προέρχεται το νερό του νησιού

Η Κεφαλονιά υδρεύεται κυρίως από υπόγεια νερά. Σύμφωνα με τη ΔΙΑΔ.Ε.Υ.Α. Δήμων Κεφαλονιάς, η ύδρευση ολόκληρου του νησιού απαιτεί περίπου 6.000.000 κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο. Οι βασικές πηγές είναι 80 γεωτρήσεις και οι μονάδες αφαλάτωσης του Αργοστολίου και του Φισκάρδου. Το νερό αποθηκεύεται σε 125 δεξαμενές, απ' όπου διανέμεται στους οικισμούς.

Το σύστημα αυτό είναι εξαιρετικά διασπαρμένο. Σε ρεπορτάζ της Καθημερινής το 2018, ο τότε προϊστάμενος της επιχείρησης περιέγραφε ένα νησί όπου σχεδόν κάθε χωριό έχει τη δική του γεώτρηση. Η διασπορά αυτή έχει πλεονεκτήματα, αλλά σημαίνει επίσης ότι μια βλάβη σε μία αντλία ή μια διακοπή ρεύματος σε ένα αντλιοστάσιο μπορεί να αφήσει ολόκληρο οικισμό χωρίς εναλλακτική τροφοδοσία.

Τα επίσημα στοιχεία της επιχείρησης για το δίκτυο χρονολογούνται από το 2023. Δεν εντοπίστηκαν δημοσιευμένα, επικαιροποιημένα στοιχεία για τη μηνιαία κατανάλωση ή για τη διαφορά ζήτησης ανάμεσα στον χειμώνα και την τουριστική περίοδο.

Ποιότητα, όχι μόνο ποσότητα: η υφαλμύρινση

Για να κατανοηθεί το πρόβλημα της Κεφαλονιάς, πρέπει να διαχωριστεί η ποσότητα από την ποιότητα. Το 2018, ο τότε διευθυντής Υδάτων Ιονίων Νήσων στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση, Μιχαήλ Λαγκαδάς, εκτίμησε ότι το πρόβλημα του νησιού αφορά κυρίως την ποιότητα των υπόγειων υδάτων. Όπως ανέφερε, τα κύρια υπόγεια υδατικά σώματα παρουσιάζουν έντονη υφαλμύρινση. Ως αιτίες, το ίδιο ρεπορτάζ κατέγραφε το γεωλογικό υπόβαθρο, την υπεράντληση και λανθασμένες επιλογές του παρελθόντος.

Η υφαλμύρινση προκύπτει όταν το θαλασσινό νερό εισχωρεί στους παράκτιους υδροφορείς, συνήθως όταν η άντληση ξεπερνά τον φυσικό εμπλουτισμό τους. Το αποτέλεσμα είναι νερό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για άλλες ανάγκες, αλλά όχι για πόση. Σύμφωνα με τον τότε προϊστάμενο της ΔΕΥΑ, μόνο λίγες από τις γεωτρήσεις του νησιού έδιναν πόσιμο νερό· στις υπόλοιπες περιοχές οι κάτοικοι χρησιμοποιούσαν το νερό του δικτύου, αλλά δεν το έπιναν.

Η σημερινή επίσημη θέση της επιχείρησης είναι ότι το νερό του δικτύου είναι πόσιμο, πολύ καλής μικροβιολογικής και χημικής ποιότητας, με μέτρια έως υψηλή σκληρότητα λόγω των υδρογεωλογικών συνθηκών. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο εικόνες δεν εξηγείται από τα δημοσιευμένα στοιχεία. Έχει βελτιωθεί η κατάσταση σε όλο το νησί ή μόνο στις περιοχές που εξυπηρετεί η αφαλάτωση; Το ερώτημα αυτό παραμένει ανοιχτό.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Αν το πρόβλημα ήταν μόνο ποσοτικό, η λύση θα βρισκόταν σε νέες γεωτρήσεις. Όταν όμως το πρόβλημα είναι η ποιότητα, περισσότερη άντληση μπορεί να επιδεινώσει την υφαλμύρινση. Αυτό εξηγεί γιατί η αφαλάτωση έγινε κεντρικό εργαλείο της πολιτικής ύδρευσης στο νησί.

Η αφαλάτωση του Αργοστολίου: λύση και κόστος

Η μονάδα αφαλάτωσης του Αργοστολίου λειτουργεί από τις 22 Μαρτίου 2019. Επεξεργάζεται υφάλμυρο νερό με τεχνολογία αντίστροφης ώσμωσης και έχει δυναμικότητα 8.000 κυβικών μέτρων την ημέρα. Πριν από αυτήν, στο νησί λειτουργούσαν δύο μικρότερες μονάδες στο Φισκάρδο, οι οποίες το 2018 δούλευαν ταυτόχρονα μόνο τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Το έργο συνοδεύτηκε από μια επιλογή που αξίζει να καταγραφεί. Πριν από την εγκατάσταση, ο δήμος αντικατέστησε σταδιακά περίπου 22 χιλιόμετρα του δικτύου της πόλης. Ο αρμόδιος αντιδήμαρχος εξηγούσε τότε ότι το παλιό δίκτυο, από αμιαντοσωλήνες, είχε απώλειες 65–70%. Χωρίς αυτή την αντικατάσταση, μεγάλο μέρος του νερού που παράγεται με υψηλό κόστος θα χανόταν στο υπέδαφος.

Η αφαλάτωση λύνει το πρόβλημα ποιότητας, αλλά μεταφέρει το βάρος στο κόστος λειτουργίας, κυρίως στην ενέργεια. Τον Μάρτιο του 2026, η αντιπολιτευτική παράταξη Λαϊκή Συσπείρωση Αργοστολίου κατήγγειλε ανάθεση της λειτουργίας και συντήρησης της μονάδας και των οικιακών υδρομέτρων για πέντε χρόνια έναντι 3.279.800 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Η παράταξη υποστήριξε ότι το κόστος θα μετακυλιστεί στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Η θέση αυτή εκφράζει πολιτική κριτική και όχι επίσημη αποτίμηση· αναδεικνύει όμως ένα ερώτημα που αφορά κάθε νησί που επενδύει σε αφαλάτωση: ποιος πληρώνει τη λειτουργία της μετά την κατασκευή;

Οι αναφορές για το κόστος κατασκευής του έργου διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την πηγή και τη φάση του έργου. Για τον λόγο αυτό, δεν παρατίθεται εδώ ενιαίο ποσό.

Ευάλωτο δίκτυο: πυρκαγιά, βλάβες, ενημέρωση

Το καλοκαίρι του 2026 έδειξε ότι το νερό στην Κεφαλονιά εξαρτάται άμεσα από το ηλεκτρικό δίκτυο. Η πυρκαγιά που ξέσπασε το βράδυ της 1ης Αυγούστου στην περιοχή της Πάστρας κατέστρεψε κολόνες και καλώδια. Χωρίς ρεύμα, τα αντλιοστάσια δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν κανονικά. Κατελειός, Ρατζακλί, Μαρκόπουλο, Πάστρα, Κρεμμύδι και Σκάλα έμειναν πάνω από 48 ώρες χωρίς ρεύμα και νερό, στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου.

Το περιστατικό δεν ήταν απλώς συνέπεια της φωτιάς. Ανέδειξε μια δομική εξάρτηση: ένα σύστημα που στηρίζεται σε γεωτρήσεις και αντλίες δεν έχει νερό όταν δεν έχει ρεύμα. Η σύνδεση αυτή αφορά άμεσα και την πυροπροστασία, καθώς οι ίδιες περιοχές χρειάζονται νερό ακριβώς τη στιγμή που το δίκτυο είναι πιο ευάλωτο.

Τα προβλήματα δεν περιορίστηκαν στις πυρόπληκτες περιοχές. Στα Φαρακλάτα, κάτοικοι κατήγγειλαν τον Σεπτέμβριο σχεδόν μία εβδομάδα χωρίς κανονική υδροδότηση. Το κεντρικό τους αίτημα δεν ήταν μόνο η αποκατάσταση της βλάβης, αλλά η επίσημη ενημέρωση για το πότε θα επέστρεφε το νερό. Παρόμοιες διαμαρτυρίες είχαν καταγραφεί και παλαιότερα. Το 2024, οικισμοί της Σάμης έμειναν τέσσερις ημέρες χωρίς νερό λόγω βλάβης στην κεντρική γεώτρηση, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης.

Στις περιοχές που καλύπτει κατά κύριο λόγο η εφημερίδα, οι ανακοινώσεις της επιχείρησης για το φθινόπωρο του 2026 περιλαμβάνουν διακοπές υδροδότησης στη Λακήθρα στις αρχές Σεπτεμβρίου και στον Ελειό στις 18 Σεπτεμβρίου. Οι ανακοινώσεις αυτές δεν αρκούν για να σχηματιστεί εικόνα της συχνότητας των βλαβών ανά περιοχή. Τέτοια στοιχεία δεν εντοπίστηκαν δημοσιευμένα.

Χρηματοδότηση: πού βρίσκεται η Κεφαλονιά

Η λειψυδρία έχει γίνει κεντρική προτεραιότητα της κυβερνητικής πολιτικής για τα νησιά. Στις 24 Ιουνίου 2026, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπέγραψε την ένταξη δέκα έργων σε εννέα νησιωτικούς δήμους, συνολικού ύψους άνω των 15 εκατομμυρίων ευρώ. Τα έργα αφορούν τη μείωση διαρροών, νέα δίκτυα και μονάδες αφαλάτωσης.

Από τα Επτάνησα, στη λίστα εντάχθηκε μόνο η Ζάκυνθος, με μονάδα επεξεργασίας πόσιμου νερού. Η Κεφαλονιά δεν περιλαμβάνεται. Η απουσία αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν υπέβαλε αίτημα· σημαίνει όμως ότι δεν ήταν μεταξύ των δικαιούχων της συγκεκριμένης απόφασης.

Το υπουργείο προκήρυξε στη συνέχεια νέα πρόσκληση για έργα ύδρευσης ύψους έως 65 εκατομμυρίων ευρώ, με προθεσμία υποβολής αιτημάτων από δήμους και ΔΕΥΑ την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026. Είχε επίσης ανακοινωθεί ότι θα ακολουθούσαν ξεχωριστές προσκλήσεις για νησιά με περισσότερους από 3.500 κατοίκους και για ορεινές περιοχές. Η Κεφαλονιά πληροί το πληθυσμιακό κριτήριο.

Τον Ιούνιο του 2026, ο αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), Δημήτρης Ψυχογυιός, επισκέφθηκε το Αργοστόλι. Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι και των τριών δήμων του νησιού και η διοίκηση της ΔΙΑΔ.Ε.Υ.Α. Οι δήμοι κατέθεσαν προτάσεις και αιτήματα, χωρίς ωστόσο να δημοσιοποιηθεί το περιεχόμενό τους. Δεν είναι γνωστό αν οι προτάσεις αυτές μετατράπηκαν σε αιτήματα χρηματοδότησης.

Τα ανοιχτά ερωτήματα

Η δημόσια συζήτηση για το νερό στην Κεφαλονιά διεξάγεται κυρίως με αφορμή κρίσεις: μια πυρκαγιά, μια βλάβη, ένα χωριό χωρίς νερό. Τα στοιχεία που θα επέτρεπαν μια ψύχραιμη αποτίμηση είτε δεν δημοσιεύονται είτε είναι παλαιά. Η έλλειψη αυτή αποτελεί από μόνη της μέρος του προβλήματος.

Ποιες είναι σήμερα οι απώλειες του δικτύου εκτός Αργοστολίου; Πόσο αυξάνεται η κατανάλωση τους καλοκαιρινούς μήνες, και ποιο μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στον τουρισμό και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις; Σε ποια κατάσταση βρίσκονται οι υδροφορείς ως προς την υφαλμύρινση; Υπέβαλε η Κεφαλονιά αίτημα στην πρόσκληση του Σεπτεμβρίου, και αν ναι, για ποια έργα;

Υπάρχει επίσης το ζήτημα της ενεργειακής αυτονομίας. Αν το νερό σταματά όταν σταματά το ρεύμα, ποια σχέδια υπάρχουν για εφεδρική τροφοδοσία των κρίσιμων αντλιοστασίων; Τέλος, η άρδευση, που τέθηκε και στη συνάντηση με τη ΡΑΑΕΥ, αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο με άμεση σημασία για τους μικρούς παραγωγούς του νησιού.

Συμπέρασμα

Η Κεφαλονιά δεν είναι ένα άνυδρο νησί που απλώς δεν έχει αρκετό νερό. Είναι ένα νησί όπου το διαθέσιμο υπόγειο νερό έχει υποβαθμιστεί ποιοτικά, όπου η λύση της αφαλάτωσης έχει υψηλό λειτουργικό κόστος, και όπου ένα διάσπαρτο δίκτυο αντλιών εξαρτάται από ένα εξίσου ευάλωτο ηλεκτρικό δίκτυο.

Η περίπτωση του Αργοστολίου δείχνει ότι η σειρά των παρεμβάσεων έχει σημασία: πρώτα η μείωση των απωλειών, έπειτα η παραγωγή νέου νερού. Το ερώτημα είναι αν η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί στο υπόλοιπο νησί, και με ποια χρηματοδότηση, όταν οι πιο πρόσφατες κρατικές εντάξεις δεν περιλαμβάνουν την Κεφαλονιά.

Η απάντηση εξαρτάται λιγότερο από τη βροχή και περισσότερο από τον σχεδιασμό. Και ο σχεδιασμός προϋποθέτει δημόσια στοιχεία, τα οποία σήμερα λείπουν.

Πηγές

• ΔΙΑΔ.Ε.Υ.Α. Δήμων Κεφαλονιάς – Ύδρευση
• ΔΙΑΔ.Ε.Υ.Α. Δήμων Κεφαλονιάς – Ποιότητα Νερού
• ΔΙΑΔ.Ε.Υ.Α. Δήμων Κεφαλονιάς – Ανακοινώσεις
• Καθημερινή, αναδημοσίευση eKefalonia (2018)
• Μεσόγειος Α.Ε. – Αφαλάτωση Αργοστολίου
• Kefalonia Magazine – Ημερομηνία έναρξης λειτουργίας αφαλάτωσης
• Kefalonia Press – Ανακοίνωση Λαϊκής Συσπείρωσης (27/03/2026)
• Δημοκρατία – Πυρόπληκτες περιοχές χωρίς ρεύμα και νερό
• The Press Project – Αντλιοστάσια μετά την πυρκαγιά
• Kefalonia Press – Φαρακλάτα
• Kefalonia Life – Σάμη (2024)
• Kefalonia Magazine – Επίσκεψη ΡΑΑΕΥ (18/06/2026)
• ΥΠΕΝ – 10 έργα σε 9 νησιωτικούς δήμους (24/06/2026)
• Reporter.gr – Πρόσκληση ΥΠΕΝ 65 εκατ.